Türk Turizm Araştırmaları Dergisi

QR Kod Menüler Hakkında Yiyecek İçecek İşletmelerine Ait Yapılan Çalışmalarının Bibliyografik Analizi

Mehmet İhsan OKUMUŞ- Eda GÜNEŞ — Fri, 05 Jun 2026 00:00:00 +0000

Teknoloji, insan davranışlarını önemli ölçüde etkileyip yiyecek ve içecek sektörü dahil olmak
üzere birçok alanı etkilemiştir. COVID-19 pandemisi sırasında yaygınlaşan QR menüler, içeriğe
temassız erişim gibi faydalar sağlamıştır. İşletmeler artan rekabet sebebiyle bu teknolojiden
faydalanmak istemektedir. QR menü teknolojileri de akademik alanda araştırılarak
yayınlanmıştır. Araştırma kapsamında, Google Scholar veri tabanında 2019-2024 tarihleri
filtrelenerek “QR kod menu” ve “gastronomy” anahtar kelimeleriyle ulaşılan 589 çalışma
arasından yiyecek içecek işletmeleri odaklı 34 çalışma seçilip durum analizi yapılmıştır. 34
çalışma bibliyografik analiz yöntemiyle incelenmiştir. Yayın yılı, yöntemleri, veri analiz
teknikleri, ülkeleri, dilleri, türleri, aldıkları atıf sayıları ve anahtar kelime eş-oluşumları olmak
üzere 8 farklı konu ele alınmıştır. Çalışmaların yıllara göre dağılımı, en fazla çalışmanın 2022
yılında yapıldığını göstermiştir. Araştırmaların en çok kullandığı yöntem nitel araştırma
yöntemleri olarak belirlenmiştir. Veri analizlerinde betimsel, içerik ve istatiksel analiz
yöntemlerinin kullanıldığı gözlemlenmiştir. Sonuç olarak çalışma, QR kod menülerin yiyecek
içecek işletmeleri kapsamında odaklanan akademik araştırmaların literatürdeki eğilimlerini
incelemektedir.

Tunceli Yöresel Yemekleri ve İşletme Menülerindeki Yeri Üzerine Bir Araştırma

Beyza KILIÇASLAN- Muhammed Yusuf POLATCAN- Berfin BEKTAŞ- İlkay ÜNAL — Fri, 05 Jun 2026 00:00:00 +0000

Son yıllarda, geleneksel deniz-kum-güneş turizmine alternatif olarak ekoturizm ve doğa turizmi giderek
önem kazanmaktadır. Yerli ve yabancı turistler artık yalnızca temel ihtiyaçlarını karşılamakla
yetinmemekte, yeni yiyecek ve içecekleri tatma, farklı mutfak kültürlerini keşfetme ve yerel deneyimler
yaşama arayışına girmektedir. Bu eğilimden etkilenen illerden biri de doğal güzellikleri ve bakir
coğrafyasıyla öne çıkan Tunceli’dir. Munzur Dağları, akarsuları ve yaylaları ile dikkat çeken Tunceli, son
yıllarda artan sayıda yerli ve yabancı turist tarafından ziyaret edilmeye başlanmıştır. Bu nedenle, bölgenin
kültürel mirasının bir parçası olan yöresel mutfak kültürünün korunması, tanıtılması ve turizme entegre
edilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, Tunceli’nin yöresel yemeklerini belirlemek, geleneksel
tariflerini kayıt altına almak ve ilin yiyecek-içecek işletmelerinde bu yemeklere ne ölçüde yer verildiğini
tespit etmek amacıyla yürütülmüştür. Nitel araştırma deseninin benimsendiği çalışmada, veri toplama aracı
olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırma kapsamında Tunceli Merkez, Ovacık
ve Pülümür ilçelerinde yöresel yemekleri bilen 30 yerel katılımcı ve 6 restoran işletmecisi ile yüz yüze
görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler sonucunda; Tunceli mutfağının ağırlıklı olarak tahıl,
hamur işi ve (Gulik, Işgın, Kenger gibi) endemik bitki temelli olduğu, hayvancılık yaygın olmasına rağmen
etli yemek çeşitliliğinin sınırlı kaldığı belirlenmiştir. İşletmelerde ise yöresel yemeklere menülerde yeterince
yer verilmediği, genellikle yapımı pratik ve maliyeti düşük olan otlu yemekleri "meze" olarak sunmayı
tercih ettikleri tespit edilmiştir.

Yöresel Gastronomi İşletmelerinin ve Tüketicilerin Sıfır Atık Mutfak Algısı ve Tutumları: Kastamonu İli Örneği

Beyza Nur ULUDAĞ- Muharrem AVCI — Fri, 05 Jun 2026 00:00:00 +0000

Bu çalışma, Kastamonu ilindeki yerel gastronomi işletmeleri ile tüketicilerin "sıfır atık mutfak"
konusundaki algılarını ve tutumlarını belirlemeyi hedeflemektedir. Çalışma kapsamında, nitel
araştırma yöntemlerinden yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak işletme yöneticileri
ve müşterilerden oluşan 15 kişilik bir örneklem grubu ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir.
Görüşmelerin analizi tematik analiz yoluyla gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler, üreticilerin
kavramsal anlamda farkındalık seviyesinin oldukça düşük olduğunu ortaya koymaktadır. Gıda
atıklarını yönetme konusunda ise sistematik yaklaşımlar yerine daha çok "hayvanlara verme"
gibi bireysel ve geleneksel yöntemlerin tercih edildiği görülmektedir. Tüketicilerin atık yönetimi
ile ilgili olarak işletmelerden doğrudan bir talepte bulunmadıkları, bunun yerine sürecin daha
çok "paket yaptırma" davranışı üzerinden dolaylı yoldan israfı önlemeye dönüştüğü tespit
edilmiştir. Araştırmanın bulgularına göre, yerel yönetimlerin desteğinin yetersizliği ve "sıfır
atığın mümkün olmadığı" düşüncesi, sürdürülebilir mutfak uygulamalarının önündeki en büyük
engeller arasında yer almaktadır.

Manevi Temelli Gastronomik Deneyimlerin İnanç Turizmindeki Rolü: Mevlevî Mutfağı Örneği

Ayşe Nur USLU- Sibel AYYILDIZ- Nuray TÜRKER — Fri, 05 Jun 2026 00:00:00 +0000

Bu çalışmanın amacı, yiyecek ve din arasındaki ilişkiyi incelemek ve Mevlevi mutfağının inanç turizmi
deneyimini nasıl zenginleştirdiğini ortaya koymaktır. Araştırma nitel araştırma yöntemiyle tasarlanmış
olup yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla yürütülmüştür. Bu kapsamda 7–17 Aralık 2022 tarihleri
arasında Konya’da Şeb-i Arus etkinlikleri sürecinde Mevlevi mutfağı sunan restoranlarda Mevlâna’yı
ziyaret eden 11 yerli ziyaretçi ile yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar amaçlı örnekleme
yöntemiyle belirlenmiştir. Elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle incelenmiş ve iki ana tema altında
toplanmıştır: (1) Mevlevi mutfağı deneyimi, (2) Mevlâna Müzesi ziyareti ve Mevlevi mutfağının manevi
etkisi. Bulgular, Mevlevi mutfağının ziyaretçiler tarafından yalnızca gastronomik bir deneyim olarak değil;
aynı zamanda kültürel, tarihsel ve manevi bir anlam taşıyan bütüncül bir deneyim olarak algılandığını
göstermektedir. Katılımcılar özellikle bademli köfte, sirkencübin şerbeti ve hassaten lokma gibi özgün
yemekleri yüksek düzeyde beğenmiştir. Yemeklerdeki tatlı–tuzlu ve baharat dengesine sahip
kombinasyonların ilk etapta alışılmışın dışında algılandığı, ancak deneyim sonrası bu lezzetlerin uyumlu
ve beğenilir bulunduğu tespit edilmiştir. Ayrıca Mevlâna Müzesi ziyareti ile değerlendirildiğinde,
gastronomik deneyimin ziyaretçilerin manevi ve duygusal algılarını güçlendirdiği belirlenmiştir. Sonuç
olarak Mevlevi mutfağının, gastronomik bir unsur olmanın ötesinde inanç turizmi deneyimini destekleyen,
ritüeller ve sembollerle bütünleşmiş çok boyutlu bir kültürel deneyim sunduğu ortaya konulmuştur.

Bingöl Gastronomisinde Dijital İtibar: Restoran Yorumlarının İçerik Analizi

Handan HAMARAT- Didem UZUN — Fri, 05 Jun 2026 00:00:00 +0000

Bu çalışma, gastronomi turizminin bölgesel etkilerini incelemek üzere Bingöl ilindeki en çok
yoruma sahip beş restoranın çevrim içi yorumları üzerine odaklanmıştır. Araştırmanın temel
amaçları; bu işletmelerin hizmet kalitesine ilişkin algılarını ortaya koymak, olumlu ve olumsuz
geri bildirimleri değerlendirmek ve gastronomi turizmi kapsamında bölgesel kalkınmayı
destekleyici stratejiler önermektir. Veriler, popüler seyahat ve restoran platformlarından
toplanarak MAXQDA yazılımı ile analiz edilmiştir. Bu bulgular, gastronomi turizminin sadece
ekonomik bir faaliyet değil, aynı zamanda kültürel mirasın korunması ve bölgesel farkındalığın
artması açısından önemli bir aracı olduğunu göstermektedir. Çalışmanın sonunda, Bingöl’deki
restoranlara yönelik hizmet kalitesini artıracak ve çevrim içi yorumları olumlu yönde
etkileyebilecek stratejiler önerilmektedir. Bu stratejiler, profesyonel hizmet anlayışını
benimseme, yerel lezzetlerin daha çarpıcı bir şekilde tanıtılması ve uygun fiyat politikaları ile
çeşitlendirilmiştir.
* Bu çalışma, 21-25 Mayıs 2025 tarihinde Famagusta/Kıbrıs'da düzenlenen Uluslararası Türk
Dünyası Turizm Kongresi/7. International Turkic World Tourism Congress bünyesinde sunulan
özet bildirinin genişletilmiş ve geliştirilmiş halidir.